Tuuli muistaa – vinden hugsar

Fra Saltstraumen før Bodø. (Illustrasjonsfoto: Steinar Askelien)

 

«Når vinden lærte mæ eit ord – ei forteljing frå eit landskap der stemmer ikkje alltid treng lyd.»

Slik heter det seg i tittelen på et poetisk leserbidrag som Steinar Askelien velvillig har sendt oss. Teksten, sier han, er skrevet i en bevisst blanding av nordnorsk talemål og nynorsk skriftspråk. Til sist finner du også et vers oversatt til hjertespråket. God helgelesning.

 

Av Steinar Askelien

 

Forord – før ordet kjem

 

Nokre ord let seg ikkje skrive.
Dei kjem ikkje med lyd,
men som eit lite omslag i lufta –
eit minne som alfabetet ikkje slepp inn

 

Det ordet som finn dæ,
finn dæ ikkje i tankan mine,
men ein stad djupare inn.
Som eit ekko bakfrå,
som ei rørsle i ei rot du gløymde.

 

Dette er historia
om eitt slikt ord –
eit som må kjennast,
ikkje uttalast.

 

Det byrja ingen stad spesielt.
Berre ein formiddag
med ein kaffi som hadde mista tolmodet
og ein vind som ikkje hadde noko hast.

 

Æ sto på eit svaberg så gammalt
at sjøl måsen såg fersk ut,
og tenkte mest på om æ burde hatt tjukkare sokka.
Det va ikkje dagen for mystikk.
Ikkje dagen for store spørsmål.

 

Men så –
mellom to heilt vanlege augeblink –
vart lufta annleis.

 

Ikkje mykje.
Berre som når ei gammal dør nesten ikkje vil knirke,
men du veit ho kunne gjort det
om ho hadde ville.

 

Og midt i det vesle omslaget i lufta
kom det noko.
Ikkje ord.
Ikkje lyd.
Berre … eit lite drag.

 

Som om vinden la ei usynleg hand
heilt lett på skuldra mi
og sa utan stemme:
«No, Steinar … no e du stille nok til å høyre.»

 

Eg rørte meg ikkje.
Trengte ikkje.
For det som kom, kom ikkje med øyra –
men frå ein gammal stad utan ord
som kjente att noko
før tankan rakk å blande seg oppi.

 

Det va ikkje norsk.
Ikkje samisk.
Ikkje heilt kvensk heller.
Men det bar smaken av alt det der –
som om språka hadde stått for tett
og lånt kvarandre rytme.
Ei aning.
Ei stille rørsle – ein svak sus frå aust.
Noko som hadde ferdast langt og ikkje gløymt vegen.

 

Og likevel –
det kom utan lyd.
Som om ordet sjølv visste
at det var gammalt nok til å sleppe å rope.

 

Æ såg meg over skuldra.
Ikkje fordi æ var redd,
men fordi noko inni mæ
plutseleg visste at det viktigaste i livet
av og til står bak oss,
i lag med dei som gjekk før.

 

Og det va ikkje tvil.
Ei slekt utan ansikt.
Det va som om nokon va der:

 

Du treng ikkje forstå det.
Du treng berre kjenne det.

 

Og det gjorde æ.
Som noko utan ord som rørte seg i mæ,
eit mjukt strøk som ikkje ville forklare –
ikkje ville gå.

 

Heile dagen følgde ho mæ.
Det som låg der, utan å seie noko.
Det gamle ordet som ikkje meinte å bli uttalt –
berre merka.

 

Og æ tenkte:
Om livet hadde bruksrettleiing,
så hadde første kapittel sett slik ut:

 

Stå stille nok
til at vinden våga stå nær.
Og når ho gjer det –
lytt etter det som ikkje lagar lyd.

 

For nokre ord e ikkje laga for munn.
Dei e laga for arv.
For det som sit i kroppen.
For det som kjem bakfrå
men ber oss framover.
Og det ordet – det som vinden bar,
det som ikkje sa noko men likevel fylte mæ –
det har æ aldri skrive ned.
Og æ skal ikkje gjere det heller.

 

For nokre ord e heilage på sin eigen måte.
Ikkje religiøse –
berre gamle nok til å få stå i fred.

 

Men kvar gong vinden rører ved kinnet mitt
på den måten som berre ho kan,
så kjenne æ det igjen:
eit stille nikk austfrå
frå dei som kom før,
til ein som ei stund trudde han sto aleine.

 

Eg smiler litt når æ kjenne det att.
For no veit æ:

 

Nokre ord vil ikkje skrivast.
Og nokre røter treng ikkje jord.

 

Snu deg bakover,
dit vinden bar namnet ditt
over den frosne fjorden.
Eit gløymt ekko
ventar i sivet.

 

Käänny taaksepäin,
sinne tuuli kantoi nimesi jään yli.
Unohdettu kaiku
odottaa kaislikossa.

 

Tuuli muistaa – vinden hugsar.